2016-04-12 05:00

Зэвсэг ба зэмсэг

Босоо ятга

Зураг_05_Босоо_ятга

Танин мэдэхүйн өнгө төрх бүхий ээлжит цуврал нийтлэлээ эртний хөгжмийн зэмсгүүдийн нэг болох босоо ятгаар эхэлж байгаа нь түүний ур хийцийн гоо зүй болон үнэт түүхийг харгалзан үзсэнийх болов уу. Учир нь хөгжмийн хаан төгөлдөр хуур гэх хүн олон ч гэлээ чухам түүний гол эх үндэс босоо ятга байсан гэдэгтэй санал нийлэх хүн мөн л олон байх биз.

Сонгодог галбирын бүтэц

МЭӨ 3000 жилийн алсаас бүтсэн түүхтэй гэх олон чавхдаст уг хөгжмийн зэмсэг нь босоо хэлбэрээр байрлах бөгөөд уруугаа шовхорсон маягтай гурвалжиндуу галбир бүхий түүний өндөр гол төлөв нэг метр орчим байдаг гэнэ. Мөн нүүрэн тал нь хавтгай, ар тал нь дугуйрсан хайрцган цартай агаад могойрон тахийсан дээд хүрээ, хатуу модон тулгуур баганаас тогтох эл зэмсэгт 46-48 чавхдас, долоон гишгүүр оногдсон байх аж. Ерөнхий бүтцийг нь доорх зурагт үзүүлэв:

Зураг_01_Босоо_ятга

Дан ятгын босоо даяаршил

Гишгүүрийнх нь тусламжтай бемоль, бекар, диез хагас хөг гаргаж болох босоо ятгын нэн эртний түүх нь Шумерийн үед хамаарах ба Африк, Европ, Хойд болон Өмнөд Америк, Азид төрөл бүрээрээ тархаж улмаар Испанийн эзэнт гүрний үеэс босоо ятга илүү боловсронгуй болж хөгжсөн бөгөөд XVIII зуунд симфони найрал хөгжмийн бүрэлдэхүүнд багтах болсон аж. Харин энэ цаг үед мэргэжлийн босоо ятга хөгжмийг Америк, Япон, Испани, Герман зэрэг улсад үйлдвэрлэж байна.

Зураг_04_Босоо_ятга

Сэтгэл мэт торгон мэдрэмж

Дуурь, балетын хамгийн уянгалаг, хамгийн эмзэг нарийн сэтгэлийн хөдлөлийг илэрхийлэх аялгууг гагцхүү босоо ятгаар гаргах ба чавхдасууд болон хөлийн гишгүүр нь тухайн хөгжимчний арга барилтай хослон 150 гаруй төрлийн өнгө гаргах чадалтай гэдэг. Энгийн жишээ нь гэхэд л 48 чавхдас дээгүүр нь хурууны өндгөөр имрэн өнгөрөх төдийд булгийн ус боргилох мэт уран аялгуу эгшиглэх нь хэний ч туршиж болох үнэн гэх юм билээ.

Зураг_03_Босоо_ятга

Хөгжмийн хаан ч хүрэхгүй зэмсэг

Ердөө таван октав мөн дээр нь гишгүүргүй байсан гэх босоо ятгыг Якоб Хохбрукер гэгч нь анх 1720 онд гишгүүртэй болгон өөрчилснөөр энэхүү хөгжмийн зэмсгийн дуугаралтын цар хүрээ илүү нэмэгдсэн байна. Магадгүй энэ нь төгөлдөр хуурыг цохилуур хөгжим, босоо ятгын нийлбэр зохицлоос үүссэн гэх түүхтэй холбоотой байж мэдэх. Гэсэн ч тоглож буй хүндээ зайтай сонсогдох төгөлдөр хуурын аялгууны дэргэд утсанд нь хүрмэгц өмнө нь сонсогдох босоо ятганы аялгуу илүү амьд мэдрэмж төрүүлнэ гэдэгтэй санал нийлэх нь илүү олон байх болов уу.

Зураг_02_Босоо_ятга

1Нийтэлсэн П.Нарангэрэл

 

Эх сурвалж:www.ave.mn

Манай сайт таньд таалагдаж байвал мөн сайтад нийтлэгдсэн
мэдээ мэдээлэлийг түргэн шуурхай уншихыг хүсвэл "LIKE" дарнауу



Шинэ мэдээ
Тоглолтын мэдээ
  • “The Hu” хамтлаг өнөөдрөөс эхлэн Европын зургаан хотод тоглоно“The Hu” хамтлаг өнөөдрөөс эхлэн Европын зургаан хотод тоглоноЕвропын 23 орноор аялан тоглолт хийж буй “The Hu” хамтлагийг өчигдөр Монгол Улсаас ИБУИНХУ-д суугаа Элчин сайд Н.Тулга хүлээн авч уулзжээ. Энэ үеэр Элчин сайдын яам болон тоглолтын ерөнхий зохион байгуулагч “Eleven Seven” студи хамтран хэвлэлийн бага хурал, уулзалт ярилцлага зохион байгуулжээ. Үүнд Британийн нэр хүндтэй “BBC 3 World Music”, “Daily Express”, “BBC Radio 6 Music” “Daily Telegraph”, “I Newspaper”, “Classic Rock”, “Freelance”, “Forbes”, “Меtro”, “Record Collector” зэрэг 20 гаруй хэвлэл мэдээллийн байгууллагын 40 төлөөлөгч оролцож, “The Hu” хамтлагийн хамтлагийн уран бүтээл, Монгол хөгжмийн гайхамшгийн талаар чөлөөт яриа өрнүүллээ. Энэ үеэр “The Hu” хамтлагийнхан жил хүрэхгүй хугацаанд зөвхөн youtube сувгаар 27 орчим сая сонсогч, үзэгчид хүрсэн “Yu ve yu ve yu” дуугаа дуулж сонирхуулав.
  • “Хайрын виз” 13-н жилийн дараа шинэ дүр төрх, шинэ тавилттайгаар дахин амилна“Хайрын виз” 13-н жилийн дараа шинэ дүр төрх, шинэ тавилттайгаар дахин амилнаУлсын драмын эрдмийн театрт соёлын гавьяат зүтгэлтэн, зохиолч, сэтгүүлч Ц.Балдоржийн “Хайрын виз” уянгын драмын жүжгийг 13-н жилийн дараа шинэ дүр төрх, шинэ тавилттайгаар дахин амилуулахаар болжээ. Жүжгийн найруулагчаар М.Батболд ажиллаж байгаа бол Т.Сэргэлэн, О.Майдарравжаа, П.Мягмарсүрэн, Ц.Цэлмүүн, СТА М.Түвшинхүү, МУГЖ Ж.Оюундарь нар тоглож байгаа юм байна.
  • "К ПОП"-ын ковер тоглолт үзээд Солонгос Улсад хосоороо аялаарайДэлхийн урлаг соёлын салбарт Ази, тэр дундаа Солонгос уран бүтээлчид хүчээ авч байгаа энэ цаг үед "Dream High Mongolia"-гийн хамт олон цаг үеэ олсон тоглолтыг зохион байгуулахаар болоод байна. Энэхүү тоглолт нь "Kpop cover concert" юм.
  • “The Hu” хамтлагийнхан хоёр азтан шалгаруулна“The Hu” хамтлагийнхан хоёр азтан шалгаруулнаДэлхийд нэрээ цуурайтуулж буй “The Hu” хамтлаг анхныхаа бүрэн хэмжээний тоглолтоо эх орондоо хийх гэж байгаа билээ. Тэд “Гэрэг” хэмээх анхны рок концертоо тавдугаар сарын 23,24-ний өдрийн 19.00 цагаас “White Rock” центрт тоглоно. Тэгвэл тус хамтлагийн “Гэрэг” цомгийн дуунуудаас бүрдсэн тоглолтын өдөр хоёр азтан шалгаруулж, тасалбар олгох гэж байна.
  • “Хүүхдэд зориулав-2019” үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулна“Хүүхдэд зориулав-2019” үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулнаЭх үрсийн баярыг угтан “Эх оронч худалдан авалтыг дэмжих жил”-ийн хүрээнд үндэсний үйлдвэрлэгчдийн бүтээгдэхүүний “Хүүхдэд зориулав-2019” үзэсгэлэн худалдааг 2019 оны тавдугаар сарын 25, 26-ны өдрийн 09.00-18.00 цагт Үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд зохион байгуулна.