2016-04-12 05:00

Зэвсэг ба зэмсэг

Босоо ятга

Зураг_05_Босоо_ятга

Танин мэдэхүйн өнгө төрх бүхий ээлжит цуврал нийтлэлээ эртний хөгжмийн зэмсгүүдийн нэг болох босоо ятгаар эхэлж байгаа нь түүний ур хийцийн гоо зүй болон үнэт түүхийг харгалзан үзсэнийх болов уу. Учир нь хөгжмийн хаан төгөлдөр хуур гэх хүн олон ч гэлээ чухам түүний гол эх үндэс босоо ятга байсан гэдэгтэй санал нийлэх хүн мөн л олон байх биз.

Сонгодог галбирын бүтэц

МЭӨ 3000 жилийн алсаас бүтсэн түүхтэй гэх олон чавхдаст уг хөгжмийн зэмсэг нь босоо хэлбэрээр байрлах бөгөөд уруугаа шовхорсон маягтай гурвалжиндуу галбир бүхий түүний өндөр гол төлөв нэг метр орчим байдаг гэнэ. Мөн нүүрэн тал нь хавтгай, ар тал нь дугуйрсан хайрцган цартай агаад могойрон тахийсан дээд хүрээ, хатуу модон тулгуур баганаас тогтох эл зэмсэгт 46-48 чавхдас, долоон гишгүүр оногдсон байх аж. Ерөнхий бүтцийг нь доорх зурагт үзүүлэв:

Зураг_01_Босоо_ятга

Дан ятгын босоо даяаршил

Гишгүүрийнх нь тусламжтай бемоль, бекар, диез хагас хөг гаргаж болох босоо ятгын нэн эртний түүх нь Шумерийн үед хамаарах ба Африк, Европ, Хойд болон Өмнөд Америк, Азид төрөл бүрээрээ тархаж улмаар Испанийн эзэнт гүрний үеэс босоо ятга илүү боловсронгуй болж хөгжсөн бөгөөд XVIII зуунд симфони найрал хөгжмийн бүрэлдэхүүнд багтах болсон аж. Харин энэ цаг үед мэргэжлийн босоо ятга хөгжмийг Америк, Япон, Испани, Герман зэрэг улсад үйлдвэрлэж байна.

Зураг_04_Босоо_ятга

Сэтгэл мэт торгон мэдрэмж

Дуурь, балетын хамгийн уянгалаг, хамгийн эмзэг нарийн сэтгэлийн хөдлөлийг илэрхийлэх аялгууг гагцхүү босоо ятгаар гаргах ба чавхдасууд болон хөлийн гишгүүр нь тухайн хөгжимчний арга барилтай хослон 150 гаруй төрлийн өнгө гаргах чадалтай гэдэг. Энгийн жишээ нь гэхэд л 48 чавхдас дээгүүр нь хурууны өндгөөр имрэн өнгөрөх төдийд булгийн ус боргилох мэт уран аялгуу эгшиглэх нь хэний ч туршиж болох үнэн гэх юм билээ.

Зураг_03_Босоо_ятга

Хөгжмийн хаан ч хүрэхгүй зэмсэг

Ердөө таван октав мөн дээр нь гишгүүргүй байсан гэх босоо ятгыг Якоб Хохбрукер гэгч нь анх 1720 онд гишгүүртэй болгон өөрчилснөөр энэхүү хөгжмийн зэмсгийн дуугаралтын цар хүрээ илүү нэмэгдсэн байна. Магадгүй энэ нь төгөлдөр хуурыг цохилуур хөгжим, босоо ятгын нийлбэр зохицлоос үүссэн гэх түүхтэй холбоотой байж мэдэх. Гэсэн ч тоглож буй хүндээ зайтай сонсогдох төгөлдөр хуурын аялгууны дэргэд утсанд нь хүрмэгц өмнө нь сонсогдох босоо ятганы аялгуу илүү амьд мэдрэмж төрүүлнэ гэдэгтэй санал нийлэх нь илүү олон байх болов уу.

Зураг_02_Босоо_ятга

1Нийтэлсэн П.Нарангэрэл

 

Эх сурвалж:www.ave.mn

Манай сайт таньд таалагдаж байвал мөн сайтад нийтлэгдсэн
мэдээ мэдээлэлийг түргэн шуурхай уншихыг хүсвэл "LIKE" дарнауу



Шинэ мэдээ
Тоглолтын мэдээ
  • "Хайрын урь" тоглолт болноХүмүүний амьдралд жаргал зовлон, баяр гуниг, хайр дурлал, хагацал учрал байгаа цагт дуу төрсөөр, дуучид дуулсаар л байх болно. Дуу хөгжим гэдэг хүний сэтгэлийг сэргээн уярааж, ухаарал уярал хайрлаж байдаг агуу ид шидтэй, ая эгшигийн дээд. Монгол түмэн хэзээнээсээ дууч ард түмэн.
  • "Алтан өргөө" симфони чуулбар болон дан хөгжмийн бүтээлүүд эгшиглэнэ1961 онд “Алтан өргөө” Монголын уран сайхны кино дэлгэцийн бүтээл болж, та бидний сэтгэлд хоногшин үлдсэн түүхтэй. Эл киног үзээгүй хүн ховор. Тэгвэл "Алтан өргөө" киноны симфони чуулбарыг Монгол Улсын Филармонийн симфони найрал хөгжим үзэгчдэд сонордуулах гэж байна. Тоглолт 2019 оны гуравдугаар сарын 15-нд 19:00 цагаас Улсын Филармонийн тайзнаа ганцхан удаа болно. Тоглолтын үеэр хөөмий, хуучир, төгөлдөр хуурын дан хөгжмийн бүтээлийг мөн толилуулах ажээ.
  • Хосын Бааска нар хамтарсан “VIP” тоглолтоо хийх нь ээХосын Бааска нар хамтарсан “VIP” тоглолтоо хийх нь ээХос шаргын Бааска, Хос залуусын Бааска хэмээн түмэн олондоо алдаршсан Ая зохиогч, дуучин МУСТА Н.Баасандорж, дуучин МУСТА Н.Баасандорж нар хамтарсан “VIP” тоглолтоо хийхээр хэдийнээ бэлтгэлдээ оржээ. Тэрээр эцэг эхээс заяасан нэр нь хүртэл адил, ард түмнээс хайрлан хүндэтгэж авгайлж дууддаг алдар нь хүртэл адилхан уран бүтээлчид маань нийтийн дуу болон эстрад дууны урлаг хослон эгшиглэх “VIP” тоглолтоо ирэх 03 дугаар сарын 08-нд “Pyramid Event Hall”-д 19:00 цагаас хийх гэнэ.
  • "Хурд" хамтлагийн "Зураг шиг бүсгүй" тайзнаа амилнаКорпорейт хотел энд конвеншн центр "Хурд" хамтлагтай хамтран 03 дугаар сарын 08-ны өдөр мартын 8-ны баярын цэнгүүнийг зохион байгуулах гэж байна. Та бүхнийг мартын 8-ны үдшийг "Хурд" хамтлагийн дууг сонсон гэр бүл, найз нөхөд, хамт олонтойгоо оройн зоог барин нэгэн оройг гайхалтай өнгөрүүлэхийг урьж байна.
  • "Зая гэгээнтэн" түүхэн дурсгалт жүжиг нийслэлд тоглогдоноШашны нэрт зүтгэлтэн, халхын Зая гэгээний амьдрал, түүхээс сэдэвлэсэн “Зая гэгээнтэн” түүхэн дуулалт жүжиг энэ сарын 28-нд Улаанбаатар чуулгын тайзнаа тоглогдох юм. Эл бүтээлийн хөгжмийн зохиолчоор төрийн шагналт С.Соронзонболд, найруулагчаар “Цагаан лавай” чуулгын үүсгэн байгуулагч Д.Ганболд нар ажиллажээ. Жүжгийн зохиолыг Д.Нацагдоржийн нэрэмжит шагналт, зохиол, яруу найрагч П.Нямлхагва бичсэн бол түүхийн талаас нь судалсан соёлын гавьяат зүтгэлтэн Гочоогийн Жамц уг жүжгийг санаачилсан байна.