2012-04-16 11:48

Зээгт наамал буюу торгон зураг

 

 

Зээгт наамал буюу торгон зураг нь, монголчуудын урлахуйн өвөрмөц сэтгэмж, гарын нарийн ур,сэтгэлгээний давтагдашгүй байдлыг илтгэсэн ховор содон урлагийн төрөл юм. Хүннү булшнаас олдсон ширмэл урлалыг өнөөг хүртэл хадгалагдаж ирсэн зээгт наамлын анхны бүтээлийн бодит дурсгал гэж үздэг. Олон мянган жилийн явцад төгөлдөржин хөгжиж ирсэн энэ урлаг, өөр улс үндэстэнд бараг үгүй бөгөөд Монголын дүрслэх урлагийн үнэт ховор өв гэж судлаачид нотолдог. Бишрэл хүндэтгэлийн агуулгыг илүүтэй илэрхийлдэг, чимэглэлийн урлалын энэхүү бүтээлийг торгоор өнгө хоршуулан зохиомжилж, торгон утсаар зээглэн тодруулж,эрдэнийн чулуугаар чимэн бүтээдэг тул уран зургаас эрс ялгаатай, илүү эрхэмсэг үнэ цэнэтэй чамин тансаг байдаг. Нөгөө төлөө талаас уран бүтээлчээс нөр их хөдөлмөр, тэсвэр тэвчээр шаардах бөгөөд материалын сонголт, нарийн нямбай ажиллагаа, цаг хугацаа их шаарддаг онцлогтой. Манай музейн “Зээгт наамал”-ын танхимд соёлын хосгүй үнэт өвд бүртгэгдсэн 12 метр урт, 2 метр өндөр “Дүншигийн 35 бурхан”, 2 метр 80 см-ийн диаметртэй “Дүйнхорын хот мандал” зэрэг олон ховор бүтээлийг өргөн олонд дэлгэн үзүүлж байдаг.

“Дүйнхорын хот мандал” торгон зураг 2,80 см хэмжээтэй

Саяхан нэгэн үзэгч энэ торгон зургийн өмнө завилан удаан суулаа. Цаг хиртэй. Тэр хүн цагийн хүрдний оронд байгаагаар төсөөллөө хэмээн бясалгалын үр дүнгээ хэлсэн билээ.

19-20-р зууны үед хамаарагдах Их хүрээний урчуудын гайхамшигт бүтээлүүдийн нэг, Дүйнхор буюу Цагийн хүрдний хот мандал. /Мандал гэдэг үг нь тойрог холбоос хүй гэсэн утгатай санскрит үг./ Монголчууд мандал, түвдүүд жинхор хэмээн нэрлэж заншжээ.

Энэхүү торгон зураг нь Монголд байдаг мандалын зээгтүүд дундаас хэмжээгээр хамгийн томд тооцогдох бөгөөд ур хийцийн хувьд ч мөн л хамгийн хамгийн гайхамшигтай гэсэн зэрэглэлд орох буй заа. Торго, хоргой дурдан, даавуу зэрэг төрөл бүрийн материал орсноос гадна сувд, шүр, оюу,болор зэрэг эрдэнийн чулуу орсон байдаг.

Хүний оюун ухаан төгс байх эрт дээр үед мандалыг зөвхөн оюун санаандаа бүтээж байсан. Урчууд мандлыг дөрвөн зүг рүү харсан хаалгатай ,ордноор бүтээж, бурхан оршин буй орныг дүрсэлжээ.

Төв хэсэгт эрдэнээр бүтсэн цэцгийн мандалын хэсэг болох найман дэлбээт бадамлянхуа цэцгээр бүтээсэн байна. Бясалгач хүн ордны хаалганы өмнө ирж болох агаад ухаан билгийн ариутгалын галан тойрог, хүч чадал аймшиггүйн илэрхийлэл очирт тойрог, найман бурхны тойрог, бадамлянхуа цэцгийн тойрог хүрээг нэвтрэх хэрэгтэй гэж сургасны дагуу торгон зураг уран сайхны хэлээр тод томруун өгүүлжээ. Мөн дүйнхорын дөрвөн нүүр, хөх – хавар, улаан нь зун, шар-намар, цагаан-өвөл дөрвөн улирлын бэлэгдэл билээ. 1998 онд МУ–ын Засгийн газрын шийдвэрээр хосгүй үнэт бүтээлийн зэрэглэлд багтаасан юм.

                                                                              

Тойм зургийн хувьд уран барилгын төрөлд багтааж болох бөгөөд энэ талаас бага судлагджээ. Цагийн хүрд Дүйнхор бурхны ван хурах үед лам хуврагууд өнгө бүрийн элсээр гоёмсог мандал хийж, дараа нь голын усанд өргөдөг юм. Мандал нь бурханы орныг дээрээс харсан тойм зураг гэж хэлэхэд маш тодорхой буудаг билээ. Харин биетээр хийсэн нь лойлон хэмээгдэх бөгөөд тус музейд мөн хадгалагдаж байгаа билээ.

Манай сайт таньд таалагдаж байвал мөн сайтад нийтлэгдсэн
мэдээ мэдээлэлийг түргэн шуурхай уншихыг хүсвэл "LIKE" дарнауу



Шинэ мэдээ
Тоглолтын мэдээ
  • Улстөржилтөөс болж Улстөржилтөөс болж "The Hu" хамтлагийн хандивын тоглолт хойшиллоо“The Hu” хамтлаг энэ сарын 23-ны мягмар гаригт МҮОНРТ-ээр болон цахимаар бүрэн тоглолтоо хийхээр төлөвлөж, зараа хүртэл тараагаад байсан ч тоглолтоо цуцалжээ.Тэд “COVID-19”-ийн хорионд гадаадад гацаж, байгаад өнгөрсөн сард эх орондоо ирсэн. Ингээд сонгуулийн өмнөх өдөр хандивын тоглолт хийхээр төлөвлөөд байсан ч улс төрийн шалтгаанаас үүдэн цуцалсан байна.
  • “The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо энэ сарын 23-нд хийнэ“The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо энэ сарын 23-нд хийнэ“The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо White Rock Center-т 2020 оны зургаадугаар сарын 23-ны мягмар гарагийн орой хийхээр болсон тухайгаа зарлалаа. Уг хандивын тоглолтыг “The HU” хамтлаг “Хүрээ энтертайнмент” ХХК-тай хамтран МҮОНРТ-ээр шууд дамжуулан хүргэх бөгөөд ивээн тэтгэгчээр Мобиком Корпораци, Хаан Банк ажиллахаар болжээ.
  • "Монгол соёл" онлайн тоглолтоор 102.952.147 төгрөгийн хандив, тусламж цуглажээДэлхийд гайхагдсан монгол соёлын өв тэр дундаа соёлын биет бус өвийн гайхам сайхныг нэгэн дор цогцлоох "Монгол өв соёлын цогцолбор" байгуулах төслийн хандивын аяны нээлтэд зориулсан монгол поп опера “Увертюра” хамтлаг болон язгуур урлагийн алдартай уран бүтээлчид, соёлын биет бус өвийн шилдэг өвлөн уламжлагчдын "Монгол соёл" онлайн тоглолт 06 дугаар сарын 01-нд 18:00 цагаас "ТВ8" телевизээр орон даяар шууд дамжуулагдсан билээ.
  • “Параллель” контемпорари үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ“Параллель” контемпорари үзэсгэлэн нээлтээ хийлээДэлхий нийтийг түгшээгээд буй шинэ төрлийн Корона вирусийн /Ковид 19/ халдварын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газар улс орон даяар онц байдал зарлан олон нийтийг хамарсан үйл ажиллагаа, мөн соёл урлагийн арга хэмжээг түр хугацаагаар зогсоосон байгаа билээ. Иймд МN17 Арт Галерейн санаачилгаар Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл, урлагийн газрын дэмжлэгтэйгээр Хүн Байгаль Хайр Эрх Чөлөө хөдөлгөөний уран бүтээлчидтэй хамтран “Параллель” контемпорари хамтарсан үзэсгэлэнгийн төслийг хэрэгжүүлж байна.
  • "Хурд" хамтлаг онлайн тоглолтоороо 246 сая төгрөгийн хандив цуглуулжээ “Хурд” хамтлаг олон улсын эмэгтэйчүүд ийн эрхийг хамгаалах өдрөөр буюу өнөөдөр /2020.03.08/ нийт эмэгтэйчүүддээ зориулж "Буцааж нэхэхгүй хайр" онлайн тоглолт зохион байгууллаа.
 Сүүлд нэмэгдсэн дуу