2012-04-16 11:48

Зээгт наамал буюу торгон зураг

 

 

Зээгт наамал буюу торгон зураг нь, монголчуудын урлахуйн өвөрмөц сэтгэмж, гарын нарийн ур,сэтгэлгээний давтагдашгүй байдлыг илтгэсэн ховор содон урлагийн төрөл юм. Хүннү булшнаас олдсон ширмэл урлалыг өнөөг хүртэл хадгалагдаж ирсэн зээгт наамлын анхны бүтээлийн бодит дурсгал гэж үздэг. Олон мянган жилийн явцад төгөлдөржин хөгжиж ирсэн энэ урлаг, өөр улс үндэстэнд бараг үгүй бөгөөд Монголын дүрслэх урлагийн үнэт ховор өв гэж судлаачид нотолдог. Бишрэл хүндэтгэлийн агуулгыг илүүтэй илэрхийлдэг, чимэглэлийн урлалын энэхүү бүтээлийг торгоор өнгө хоршуулан зохиомжилж, торгон утсаар зээглэн тодруулж,эрдэнийн чулуугаар чимэн бүтээдэг тул уран зургаас эрс ялгаатай, илүү эрхэмсэг үнэ цэнэтэй чамин тансаг байдаг. Нөгөө төлөө талаас уран бүтээлчээс нөр их хөдөлмөр, тэсвэр тэвчээр шаардах бөгөөд материалын сонголт, нарийн нямбай ажиллагаа, цаг хугацаа их шаарддаг онцлогтой. Манай музейн “Зээгт наамал”-ын танхимд соёлын хосгүй үнэт өвд бүртгэгдсэн 12 метр урт, 2 метр өндөр “Дүншигийн 35 бурхан”, 2 метр 80 см-ийн диаметртэй “Дүйнхорын хот мандал” зэрэг олон ховор бүтээлийг өргөн олонд дэлгэн үзүүлж байдаг.

“Дүйнхорын хот мандал” торгон зураг 2,80 см хэмжээтэй

Саяхан нэгэн үзэгч энэ торгон зургийн өмнө завилан удаан суулаа. Цаг хиртэй. Тэр хүн цагийн хүрдний оронд байгаагаар төсөөллөө хэмээн бясалгалын үр дүнгээ хэлсэн билээ.

19-20-р зууны үед хамаарагдах Их хүрээний урчуудын гайхамшигт бүтээлүүдийн нэг, Дүйнхор буюу Цагийн хүрдний хот мандал. /Мандал гэдэг үг нь тойрог холбоос хүй гэсэн утгатай санскрит үг./ Монголчууд мандал, түвдүүд жинхор хэмээн нэрлэж заншжээ.

Энэхүү торгон зураг нь Монголд байдаг мандалын зээгтүүд дундаас хэмжээгээр хамгийн томд тооцогдох бөгөөд ур хийцийн хувьд ч мөн л хамгийн хамгийн гайхамшигтай гэсэн зэрэглэлд орох буй заа. Торго, хоргой дурдан, даавуу зэрэг төрөл бүрийн материал орсноос гадна сувд, шүр, оюу,болор зэрэг эрдэнийн чулуу орсон байдаг.

Хүний оюун ухаан төгс байх эрт дээр үед мандалыг зөвхөн оюун санаандаа бүтээж байсан. Урчууд мандлыг дөрвөн зүг рүү харсан хаалгатай ,ордноор бүтээж, бурхан оршин буй орныг дүрсэлжээ.

Төв хэсэгт эрдэнээр бүтсэн цэцгийн мандалын хэсэг болох найман дэлбээт бадамлянхуа цэцгээр бүтээсэн байна. Бясалгач хүн ордны хаалганы өмнө ирж болох агаад ухаан билгийн ариутгалын галан тойрог, хүч чадал аймшиггүйн илэрхийлэл очирт тойрог, найман бурхны тойрог, бадамлянхуа цэцгийн тойрог хүрээг нэвтрэх хэрэгтэй гэж сургасны дагуу торгон зураг уран сайхны хэлээр тод томруун өгүүлжээ. Мөн дүйнхорын дөрвөн нүүр, хөх – хавар, улаан нь зун, шар-намар, цагаан-өвөл дөрвөн улирлын бэлэгдэл билээ. 1998 онд МУ–ын Засгийн газрын шийдвэрээр хосгүй үнэт бүтээлийн зэрэглэлд багтаасан юм.

                                                                              

Тойм зургийн хувьд уран барилгын төрөлд багтааж болох бөгөөд энэ талаас бага судлагджээ. Цагийн хүрд Дүйнхор бурхны ван хурах үед лам хуврагууд өнгө бүрийн элсээр гоёмсог мандал хийж, дараа нь голын усанд өргөдөг юм. Мандал нь бурханы орныг дээрээс харсан тойм зураг гэж хэлэхэд маш тодорхой буудаг билээ. Харин биетээр хийсэн нь лойлон хэмээгдэх бөгөөд тус музейд мөн хадгалагдаж байгаа билээ.

Манай сайт таньд таалагдаж байвал мөн сайтад нийтлэгдсэн
мэдээ мэдээлэлийг түргэн шуурхай уншихыг хүсвэл "LIKE" дарнауу



Шинэ мэдээ
Тоглолтын мэдээ
  • Монгол, Америк хүүхдүүдийн хамтарсан үзэсгэлэн гарнаМонгол, Америк хүүхдүүдийн хамтарсан үзэсгэлэн гарнаКембрижийн хөтөлбөртэй "Монгол тэмүүлэл" ахлах сургуулийн 10-12-р ангийн Зураг урлалын хичээлийг олон улсын хөтөлбөрөөр судалдаг сурагчдын 2019 оны хаврын сессийн шалгалтад явуулсан бүтээл судалгааны материалууд, Америкийн уран зураг сонирхогч хүүхдүүдийн 170 гаруй бүтээлүүд багтсан "Монгол холбоос" сайн дурын байгууллага, "Go!" хүүхдийн бүтээлийг сурталчилах олон улсын нийгэмлэгтэй хамтран "Тэмүүлэл" үзэсгэлэнг арваннэгдүгээр сарын 15-20-ны өдрүүдэд нээн толилуулах гэж байна.
  • “Take off” хамтлаг “Хайрын нислэг” хийнэ“Take off” хамтлаг “Хайрын нислэг” хийнэ2002 оны намар хүсэл зорилго нэгдсэн үе тэнгийн 4 залуу нийлж "Аялгуу" нэртэй хамтлагийг анх үүсгэн байгуулж байжээ. Тэдний хамгийн анхны уран бүтээл нь Гавьяат жүжигчин, дуучин Т.Ариунаа болон Гурван охин хамтлагтай хамтран дуулсан "Оюутан нас Аялгуу" дуу билээ. Ийнхүү рок попын тогоонд эргэлт буцалтгүйгээр хөл тавьсан тус хамтлаг 2004 оны 3-р сарын 1-нд өдгөөгийн бидний мэддэг “Take off” нэрийг хамтлагтаа албан ёсоор өгч өдгөө 15-н жилийн ойгоо угтах гэж байна. Хамтлаг байгуулагдаад “Цасан дээр”, “Мартахгүй”, “Буцаад л хоёулаа” "Гүнж", "Урваагүй", "Чиний явсан зүгт", "Би буцахгүй" зэрэг дуунуудыг хийсэн ба гарсан даруйдаа хит болж байсан нь одоо ч сонсогчдын дуртай дуу хэвээр байгаа билээ.
  • The HU хамтлаг Их Британи, Ирландад ирэх хоёрдугаар сард тоглоноThe HU хамтлаг Их Британи, Ирландад ирэх хоёрдугаар сард тоглоноДэлхийн хөгжмийн урлагт нэгэн үзэгдэл болон гарч ирж буй “The HU” рок хамтлаг Их Британи, Ирланд улсад 2020 оны хоёрдугаар сард аялан тоглохоор болсноо албан ёсоор зарлалаа. Тус хамтлаг өнгөрсөн зун Их Британид болсон Download хөгжмийн наадмаар тоглоход 23 өдрийн өмнө бүх тасалбар нь зарагдаж дууссан юм. Их Британийн аялан тоглолтод Элтон Жоныг албан ёсоор урьсан тухай мэдээлж байсан билээ.
  • “ХОЁР АРД ТҮМЭН-НЭГ ЯЛАЛТ” гэрэл зургийн үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ“ХОЁР АРД ТҮМЭН-НЭГ ЯЛАЛТ” гэрэл зургийн үзэсгэлэн нээлтээ хийлээХалх голын байлдааны ялалтын 80 жилийн ойн хүрээнд МОНЦАМЭ агентлаг, ОХУ-ын олон улсын мэдээллийн “Россия сегодня” агентлагийн “Спутник” радиотой хамтран нийслэлийн Засаг даргын Тамгын газрын дэмжлэгтэйгээр Монголын уран зургийн галлерейд “ХОЁР АРД ТҮМЭН-НЭГ ЯЛАЛТ” гэрэл зургийн үзэсгэлэнг өнөөдөр олон нийтэд дэлгэж байна. Үзэсгэлэнгийн нээлтэд Гадаад харилцааны сайд Д.Цогтбаатар нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч С.Амарсайхан, МОНЦАМЭ агентлагийн дарга Б.Ганчимэг, үе үеийн гэрэл зурагчид болон албаны хүмүүс оролцов.
  • “Сонгодог аялгуу” симфони найрал хөгжмийн тоглолт хэрлэн хөвөөнд эгшиглэнэ“Сонгодог аялгуу” симфони найрал хөгжмийн тоглолт хэрлэн хөвөөнд эгшиглэнэДорнод аймаг 2019 оныг “Аялал жуулчлалыг дэмжих жил” болгон зарласан. Энэ хүрээнд Хэрлэн голын эрэгт "Найрамдал" цэцэрлэгт хүрээлэнд Хөгжимт драмын театрын уран бүтээлчдийн “Сонгодог аялгуу” симфони найрал хөгжмийн бие даасан тоглолтыг энэ жилээс эхлэн, жил бүрийн 08 дугаар сарын 04-ний энэ өдөр тогтмол зохион байгуулахаар болжээ.
 Сүүлд нэмэгдсэн дуу