2013-06-18 02:59

Монгол Улсын Ардын жүжигчин Ц.Сэвжидийн намтар уран бүтээл

СЭВЖИД Цэрэндуламын

1916-1984

Бүжигчин, Бүжиг дэглээч, Монгол Улсын Ардын жүжигчин (1980).

Ц.Сэвжидийн урлагийн од болон гялалзах тавилан нь урлагийн бага ордон болох клубын бэлэг дэмбэрэлтэй ажил хэмээх галчаас эхлэлтэй гэдэг. Цаашид  урлагийн их ордон театр, чуулгаар дамжин ажил үйлс нь түүнийг Монгол Улсын Төрийн шагналт, Ардын жүжигчин, бүжиг дэглээч болох амьдарлынх нь ариун замд хөтөлжээ. Ажил хүнийг голно уу гэхээс, хүн ямар ч ажлыг голохгүй байх ёсон буй хэмээн ярьж сургадаг. Ц.Сэвжид багш маань өөрийнхөө бодол сэтгэлээр өөрийгөө удирдаж явдаг, уужуу тайван зан төрхтэй, ихийг бүтээх авъяас билэгтэй уран бүтээлч байв. Сэвжид багшийн юмыг нухацтай бодож, өөртөө ярьж, өөрөөсөө асууж явдаг тэр араншин нь багаасаа  хатуужсан,хэрсүү зан төлөвийн ул мөр гэлтэй. Тэр ч чанараараа түүний дэглэх бүжгийн сэдэв нь сэтгэл ухааны нь дотоодод боловсорч байдаг байсан бололтой. Багш дандаа биш ч ихэнхдээ газар харж, аажуу тайвуу бодлогоширон алхаж явдаг, нэг л зүйлииг газар дэлхий ээжтэй ярьж, түүнээс ямар нэг гайхамшгийг сонсож явдаг байсан гэмээр дурсамжийг сэтгэлд үлдээжээ. Энэ чанар нь түүний олон бүжигт туссан байдаг бөгөөд тухайлбал "Халх Монгол" бүжгийн дэг зохиомж эртний Хүннүчүүдийн түүхээс сэдэвлэн орчин үеийн Монгол бүжгийн хэв шинжийг олж бүтээсэн гайхамшигт сайхан бүтээл билээ. Ц.Сэвжидийн дэг зохиомжийн арга нь нэг сэдвийг олон талаас нь хувиргаж боддог, тэр бүгдийн дундаас нэгийг нь юмуу, нийлүүлж эвлэрч болохуйц хэсгүүдийг түүж, түүсэн хэсгээ дахин тунгаадаг аж. Сэтгэлдээ ургаж ирсэн үйл явдал, хөдөлгөөнүүдээр боловсруулж байж сая нэг сайн бүжиг босгодог, боловсруулалтын онцгой аргатай байсан бөгөөд 1940-д оноос эхлэн дэглэж эхэлжээ. Тухайлбал: "Адуучин бүжиг" олон олон хувилбараар дэглэгдэж дахин, дахин хувирсаар 1980-д онд Ардын дуу бүжгийн чуулгад бүтээсэн олон хүний сүрлэг адуучин бүжиг сая л санаанд нь хүрсэн бололтой дахин хувираагүй одоо хүртэл тоглогдсоор байгаа билээ. "Ээрүүлт" бүжгээ 1960-д оноос л бодож эхэлсэн. Анх бодохдоо ээрүүлийн хурц үзүүрээр чөтгөрийг хатгаж хөөдөг гэсэн ардын домгоос сэдэвлэж 1985 онд өөр санаа сэтгэлд нь бууж, Монгол эмэгтэйн цаг үргэлж хөвөрч байдаг ажил хөдөлмөрийн ундрага, ээрүүл эргэж, утас эрчлэн хөвөрч байгаагаар ажилч Монгол бүсгүйн уужим сайхан сэтгэлийн уянгыг ээрүүлт бүжгээр төлөөлөн, уран сэтгэмжийн тансаг бүжиг болгож дэглэсэн юм. Сэвжидийн уран бүтээлийн бас нэг гайхамшиг бол дуут бүжгээр дэглэлтээ зонхилж бүтээдэг онцлогтой. Халх Монголын эртний уламжлалт хэв шинжээс үүдэн гарсан ардын аман аялгуут бүжгийг сэргээн шинжин жишиж өөрийн уран бүтээлдээ шинэлэг дэг зохиомжоор урлан дэглэдэг ухааныг нь гайхмаар. Түүний бүжгийн сэдэв бүр нь ямар нэг ул үндэстэй, баримтлах язгуур суурьтай, түүхэн улбаа, амьдралын амьд дүр бүхэн шингэсэн байдаг. Энд олон сайхан дуулалт бүжиг нь ард түмний хэзээний танил болж, сэтгэлийн таашаалд хоногшин нийцсэн болохоор би энд эс дурьдан өөр нэгэн уран бүтээлийг нь чухал санагалзуулахад:

Зүүн урдаас өнгийн солонго татаадбайна аа хө.

Зүс бороо арилсаны тэмдэг биз ээ хө"

гэж дуулаад олон дэрсхэн охид шинэ үеийн хийц загвараар урласан богино дан дээл өмсөөд, улаан, цагаан алчуур гартаа барьж, уянгалаг зөөлөн уран хөдөлгөөний жигдрэлтээр дуулж бүжиглэх нь шинэ цаг үеийн дэг зохиомж буй болгосон байдлыг одоо бодож үзэхэд эртний түүхэнд тэмдэглэгдсэн дуут бүжиг "Цагаан пансан алчуур" гэдэг бүжгийн ишлэл гэмээр сэтгэгдэл төрүүлдэг.

Үргэлжлэлийг энд дарж үзнэ үү

www.URLAG.mn

Манай сайт таньд таалагдаж байвал мөн сайтад нийтлэгдсэн
мэдээ мэдээлэлийг түргэн шуурхай уншихыг хүсвэл "LIKE" дарнауу



Шинэ мэдээ
Тоглолтын мэдээ
  • Улстөржилтөөс болж Улстөржилтөөс болж "The Hu" хамтлагийн хандивын тоглолт хойшиллоо“The Hu” хамтлаг энэ сарын 23-ны мягмар гаригт МҮОНРТ-ээр болон цахимаар бүрэн тоглолтоо хийхээр төлөвлөж, зараа хүртэл тараагаад байсан ч тоглолтоо цуцалжээ.Тэд “COVID-19”-ийн хорионд гадаадад гацаж, байгаад өнгөрсөн сард эх орондоо ирсэн. Ингээд сонгуулийн өмнөх өдөр хандивын тоглолт хийхээр төлөвлөөд байсан ч улс төрийн шалтгаанаас үүдэн цуцалсан байна.
  • “The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо энэ сарын 23-нд хийнэ“The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо энэ сарын 23-нд хийнэ“The Hu” хамтлаг УОК-т хандив өргөх онлайн тоглолтоо White Rock Center-т 2020 оны зургаадугаар сарын 23-ны мягмар гарагийн орой хийхээр болсон тухайгаа зарлалаа. Уг хандивын тоглолтыг “The HU” хамтлаг “Хүрээ энтертайнмент” ХХК-тай хамтран МҮОНРТ-ээр шууд дамжуулан хүргэх бөгөөд ивээн тэтгэгчээр Мобиком Корпораци, Хаан Банк ажиллахаар болжээ.
  • "Монгол соёл" онлайн тоглолтоор 102.952.147 төгрөгийн хандив, тусламж цуглажээДэлхийд гайхагдсан монгол соёлын өв тэр дундаа соёлын биет бус өвийн гайхам сайхныг нэгэн дор цогцлоох "Монгол өв соёлын цогцолбор" байгуулах төслийн хандивын аяны нээлтэд зориулсан монгол поп опера “Увертюра” хамтлаг болон язгуур урлагийн алдартай уран бүтээлчид, соёлын биет бус өвийн шилдэг өвлөн уламжлагчдын "Монгол соёл" онлайн тоглолт 06 дугаар сарын 01-нд 18:00 цагаас "ТВ8" телевизээр орон даяар шууд дамжуулагдсан билээ.
  • “Параллель” контемпорари үзэсгэлэн нээлтээ хийлээ“Параллель” контемпорари үзэсгэлэн нээлтээ хийлээДэлхий нийтийг түгшээгээд буй шинэ төрлийн Корона вирусийн /Ковид 19/ халдварын тархалтаас урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газар улс орон даяар онц байдал зарлан олон нийтийг хамарсан үйл ажиллагаа, мөн соёл урлагийн арга хэмжээг түр хугацаагаар зогсоосон байгаа билээ. Иймд МN17 Арт Галерейн санаачилгаар Засгийн газрын хэрэгжүүлэгч агентлаг Соёл, урлагийн газрын дэмжлэгтэйгээр Хүн Байгаль Хайр Эрх Чөлөө хөдөлгөөний уран бүтээлчидтэй хамтран “Параллель” контемпорари хамтарсан үзэсгэлэнгийн төслийг хэрэгжүүлж байна.
  • "Хурд" хамтлаг онлайн тоглолтоороо 246 сая төгрөгийн хандив цуглуулжээ “Хурд” хамтлаг олон улсын эмэгтэйчүүд ийн эрхийг хамгаалах өдрөөр буюу өнөөдөр /2020.03.08/ нийт эмэгтэйчүүддээ зориулж "Буцааж нэхэхгүй хайр" онлайн тоглолт зохион байгууллаа.
 Сүүлд нэмэгдсэн дуу